Từ Jecheon lên Seoul, rồi trở lại trước màn hình văn phòng
Ghi chép hai ngày tại “Khóa đào tạo chuyên gia điều tra thực tế thiệt hại do thảm họa và bảo vệ quyền lợi bằng con đường hành chính lần thứ 2” ② Ngày thứ hai
Trong khóa học hai ngày của Hiệp hội Chuyên viên hành chính Hàn Quốc, ba bài giảng tôi nghe tại phòng học ở Seoul trong ngày thứ nhất đã được ghi lại trong bài viết về ngày thứ nhất. Bài viết này là ghi chép về ngày thứ hai.
Ngày thứ hai, 30 tháng 9 (thứ Tư) — Trước màn hình văn phòng
Ngày thứ hai, tôi kết nối qua Zoom từ văn phòng ở Jecheon. Từ 9 giờ sáng đến 4 giờ chiều tôi nghe ba bài giảng, sau đó làm bài kiểm tra đánh giá trong một giờ.
Tiết 1 · Luật Xử phạt tai nạn nghiêm trọng và Luật An toàn và sức khỏe lao động
Giảng viên, một tiến sĩ quản trị kinh doanh đồng thời là chuyên viên hành chính (haengjeongsa) và tư vấn viên quản trị doanh nghiệp, đã phân biệt hai luật này bằng một câu. Luật An toàn và sức khỏe lao động là “phòng ngừa”, Luật Xử phạt tai nạn nghiêm trọng là “trách nhiệm”. Luật An toàn và sức khỏe lao động đặt lên người sử dụng lao động những “nghĩa vụ thực hiện biện pháp” cụ thể như đánh giá rủi ro (Điều 36), biện pháp an toàn (Điều 38), biện pháp bảo vệ sức khỏe (Điều 39), biện pháp an toàn và sức khỏe của bên giao thầu (Điều 63); nếu vi phạm khiến người lao động tử vong thì bị phạt tù đến 7 năm hoặc phạt tiền đến 100 triệu won, còn pháp nhân bị phạt tiền đến 1 tỷ won. Luật Xử phạt tai nạn nghiêm trọng, có hiệu lực từ ngày 27 tháng 1 năm 2022, trực tiếp truy cứu trách nhiệm về “nghĩa vụ bảo đảm” an toàn và sức khỏe đối với người chịu trách nhiệm điều hành của cơ sở có từ 5 lao động thường xuyên trở lên.
Điểm giao với thảm họa là phần cốt lõi. Khi thảm họa lan đến nơi làm việc hoặc cơ sở công cộng thì có thể dẫn tới tai nạn nghiêm trọng, vì vậy việc đánh giá rủi ro theo từng loại thảm họa và kế hoạch sơ tán, cứu nạn phải nằm trong hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe. Giảng viên gọi chuyên viên hành chính là “người kết nối then chốt” giữa hiện trường thảm họa, tai nạn và việc bảo vệ quyền lợi cho nạn nhân. Đó là lời yêu cầu hãy lấy nghĩa vụ an toàn và sức khỏe làm trục để nối dài lập luận bảo vệ quyền lợi, từ bồi thường tai nạn lao động, tiền hỗ trợ thảm họa cho đến khiếu nại hành chính. Là người thường gặp những người sử dụng lao động có thuê lao động nước ngoài, tôi nghĩ rằng câu chuyện an toàn nơi làm việc cũng không xa việc tư vấn xuất nhập cảnh.
Tiết 2 · Thủ tục phản đối và khiếu nại hành chính, thực tiễn bảo vệ quyền lợi trước khi khởi kiện
Đây là bài giảng về việc chuyên viên hành chính có thể làm gì khi việc chi trả tiền hỗ trợ thảm họa bị từ chối. Thủ tục phản đối (iui sincheong) và khiếu nại hành chính (haengjeong simpan) đều cho phép, trước khi khởi kiện, tranh luận không chỉ về tính trái pháp luật mà cả về tính không thỏa đáng trong việc sử dụng quyền tùy nghi, đồng thời ít gánh nặng về thời gian và chi phí. Sự khác biệt rất rõ. Đơn phản đối do chính cơ quan đã ra quyết định xem xét, thời hạn là 30 ngày kể từ ngày biết về quyết định; khiếu nại hành chính do một ủy ban độc lập thẩm lý, thời hạn là 90 ngày kể từ ngày biết; và hiệu lực ràng buộc của quyết định chấp nhận yêu cầu cũng mạnh hơn ở phía khiếu nại hành chính. Theo Điều 36 Luật cơ bản về hành chính, sau khi nhận kết quả giải quyết đơn phản đối vẫn có thể tiếp tục khiếu nại hành chính, và cũng không bắt buộc phải qua thủ tục phản đối, nên chỉ cần lựa chọn một cách chiến lược tùy theo tính chất vụ việc.
Giảng viên cũng để lại vài mẹo thực hành: đơn phản đối trong lĩnh vực thảm họa không có mẫu quy định nên phải tự viết, có đủ người nộp đơn và cơ quan đã ra quyết định, nội dung yêu cầu, lý do yêu cầu, tài liệu chứng minh (chứng cứ Gap số 1 của bên nộp đơn, v.v.); và kết quả về nguyên tắc được thông báo trong vòng 30 ngày. Khiếu nại hành chính có cấu trúc đối tụng, trong đó đơn khiếu nại, văn bản trả lời và văn bản bổ sung được trao đổi qua lại; những vụ việc đã quá thời hạn khiếu nại hoặc không có tính chất “quyết định hành chính” thì có thể giải quyết bằng kiến nghị giải quyết bức xúc (gochung minwon). Với trường hợp bị từ chối tiền hỗ trợ thảm họa, tôi thấy thấm thía lời giải thích rằng mấu chốt là chứng minh một cách thực chất “nguồn sinh kế chính” bằng sao kê giao dịch, các khoản chi nhân công và chi tiết mua vật tư.
Tiết 3 · “Quyền điều tra thực tế” của chuyên viên hành chính và cơ sở chính danh để tham gia điều tra thảm họa
Bài giảng cuối cùng gói nội dung của hai ngày lại làm một, qua góc nhìn của một chuyên viên hành chính kiêm giám định viên tổn thất. Giảng viên so sánh ranh giới công việc giữa chuyên viên đánh giá thiệt hại, giám định viên tổn thất và chuyên viên hành chính, đồng thời chỉ ra những chỗ có thể hợp tác. Tiếp đó, bài giảng đi qua từng dòng của một bản mẫu giấy chứng nhận xác nhận thực tế, lấy ví dụ một cơ sở kinh doanh bị ngập do mưa lớn cục bộ. Trình tự gồm: đối tượng xác nhận và khái quát về thảm họa, các nội dung xác nhận tại hiện trường, tài liệu đã nộp (ảnh và video ngày xảy ra sự cố, giấy đăng ký kinh doanh, danh mục vật dụng bị thiệt hại, chi tiết mua hàng và hóa đơn thuế, doanh thu thẻ và dữ liệu POS, tin nhắn cảnh báo thảm họa), lời trình bày của khách hàng, kết quả xác nhận.
Điều tôi chú ý là câu ghi thêm ở cuối phần kết quả xác nhận. Nội dung là: số tiền thiệt hại cụ thể hay việc tính toán tổn thất bảo hiểm không thuộc phạm vi xác nhận, và việc xác nhận này không có nghĩa là xác định thiệt hại chính thức hay kết quả điều tra của cơ quan công quyền. Đó là một cơ chế gìn giữ ranh giới công việc của chuyên viên hành chính bằng văn bản, khớp chính xác với câu “tuyệt đối cấm giám định tổn thất” tôi nghe hôm đầu.
Các chế độ hỗ trợ tính theo năm 2026 cũng được tổng hợp. Tiền hỗ trợ nhà ở bị ngập (3,5 triệu won), tiền hỗ trợ tiểu thương (3 triệu won), hỗ trợ thiệt hại về người, hỗ trợ tài chính (cho vay), bảo hiểm thiệt hại do bão lụt và động đất, cho đến bảo hiểm an toàn công dân. Lần theo các trường hợp vụ cháy nhà máy ở Hwaseong năm 2024 và thiệt hại do rét đối với cây ăn quả ở Uiseong, Cheongsong năm 2023, tôi cảm nhận rõ rằng với mỗi loại thiệt hại, chế độ có thể dựa vào và giấy tờ cần thiết đều khác nhau.
Bài kiểm tra đánh giá · 16:00 – 17:00
4 giờ chiều, sau khi bài giảng cuối kết thúc, tôi làm bài kiểm tra đánh giá kéo dài một giờ để được chứng nhận. Đó là khoảng thời gian để lấy ra và sắp xếp lại trong đầu một lần nữa các quy định pháp luật, thủ tục và cách thức điều tra hiện trường đã nghe trong hai ngày. Với bài kiểm tra này, tôi đã hoàn thành toàn bộ khóa học hai ngày.
Lời kết — Những việc có thể làm ở Jecheon
Nhìn lại hai ngày, có ba điều đọng lại.
- Vị trí của chuyên viên hành chính là “người hỗ trợ”. Không phải người chốt số tiền thiệt hại, mà là người gom những sự thật tản mát, chuyển thành giấy tờ và giúp người bị thiệt hại tiếp cận được các chế độ hỗ trợ.
- Sự thật lên tiếng bằng chứng cứ. Khi bản đồ và ảnh vệ tinh, ảnh và video, lời kể của hàng xóm, sổ sách công nâng đỡ lẫn nhau thì giấy chứng nhận xác nhận thực tế mới có sức nặng.
- Con người là trên hết. Chỉ một cách nói năng khi tiếp xúc với người bị thiệt hại đang mang thương tổn cũng ngăn được tổn hại thứ cấp, còn sự công bằng và tiết chế giữ gìn niềm tin đối với chuyên viên hành chính.
Trở về Jecheon, tôi tự hứa với mình vài điều. Tôi định chuẩn bị sẵn tại văn phòng mẫu giấy chứng nhận xác nhận thực tế, mẫu danh mục thiệt hại và bảng kiểm điều tra hiện trường. Tôi sẽ tìm hiểu kỹ để có thể hướng dẫn người dân bị thiệt hại rằng cũng có thể nộp trực tuyến qua mục “Khai báo thiệt hại tài sản tư nhân” (사유재산피해신고) trên Cổng thông tin An toàn thảm họa quốc dân. Hơn hết, là một chuyên viên hành chính làm nghiệp vụ xuất nhập cảnh, tôi muốn góp sức vào việc hỗ trợ khai báo và dịch thuật, để khi thảm họa xảy ra không có cư dân nước ngoài nào bị bỏ lại ngoài sự hỗ trợ vì bất đồng ngôn ngữ. Khi thảm họa lớn ập đến, tôi cũng sẽ sẵn lòng tham gia tư vấn miễn phí cho nhóm yếu thế.
Thảm họa đến không báo trước, nhưng sự chuẩn bị thì có thể làm từ trước. Hai ngày vừa qua là bước đầu tiên của sự chuẩn bị ấy.